De ontwikkeling van mijn tafelmanieren begon met een schuifje en een vorkje. Ik veronderstel dat mijn moeder mijn voedsel schuifbaar maakte, waarna ik mocht proberen kleine hoeveelheden op het vorkje te schuiven en de aldus voorbereide hap in mijn mond te scheppen. Ik herinner me daar weinig van, dus het proces is waarschijnlijk zonder geweld verlopen. Toen ik met mes en vork begon te eten werd me geleerd dat prakken niet hoorde. Toch werd toepassing van die techniek oogluikend toegestaan, om met een stukje aardappel de jus-resten van het bord te kunnen verwijderen, omdat de karnemelkse pap met stroop op datzelfde bord werd geserveerd. Echt deftig waren we dus niet. Toch prakte ik nimmer in het openbaar.
Bij het corps leerde ik dat het snijden van aardappelen een ontoelaatbare inbreuk op de etiquette was en dat men de bolle kant van de vork boven diende te houden, zelfs met doperwten. Mijn werk op een deftig advocatenkantoor bracht mij regelmatig aan tafel in uitgelezen etablissementen en door oplettendheid leerde ik me tijdens de dis te gedragen als een heer. Ik durf te beweren dat mijn tafelmanieren zelfs in de beste kringen geen butler tot het optrekken van een wenkbrauw zou bewegen.
Thuis prak ik gewoon als ik daar zin in heb.
Prakken hoort niet!
Hoe kan men zijn prakje naar binnen werken zonder te prakken? Gewoon alles door elkaar, prakken en naar binnen slobberen. To hell met de etiquette.
Ik herinner mij dat ik mijn arme moeder tot het uiterste kon tergen door de boerenkool bij mijzelf en de andere leden van het gezin op de borden te scheppen zoals dat, zo stelde ik me dat voor gebruikelijk moest zijn in grote boeren families. Dus eerst iedereen een kwak op het bord om daarna met de bolle kant van de lepel een ‘kuiltje’ te drukken, dat in een vloeiende beweging werd gevuld met jus.
Oh, ik heb echt wat gemist in mijn opvoeding! Waarom mag je een aardappel niet snijden?!
Dat wil ik eigenlijk ook wel weten!
@Anka en Marjolijn: In 1966 werd mij bij de lessen “savoir vivre” geleerd dat aardappelen slechts tot hapklare brokken mochten worden verkleind door de vork er rechtop in te zetten en vervolgens een kleine draaibeweging te maken. In de jaren 80 werd in de toen geldende etiquette ook het snijden van de aardappel goe gevonden. Voorzover mij bekend is prakken nog steeds “not done” maar in de huiselijke kring wel veel gedaan.
Leuk voor antropologen, dit.
Maar het verhaal over de doppertjes (dat woord is natuurlijk zelf al in strijd met de etiquette) is meer voer voor goochelaars. Hoe eet je die kleine groene bolletjes als je de bolle kant van de vork omhoog moet houden? Het antwoord is waarschijnlijk: koud. De regel komt me al even onzinnig voor als de w in ‘doperwt’.
Mijn eigen tafeletiquette kan er geloof ik alleszins mee door – als ik me concentreer. Maar als hoofdregel hanteer ik toch: niets doen wat een ander het eetgenoegen zou kunnen bederven.
Bij eetgewoonten en het corps denk ik meteen aan die scene uit ‘Soldaat van Oranje’ waarbij Rutger Hauer een soepterrine over zijn hoofd gekieperd krijgt. Eet smakelijk!
Bij etiquette denk ik aan de anekdote van Queen Elisabeth die een of andere Zulu-koning ontving voor een diner. Zij aten wild en daarom stond er een kommetje met water met citroen op tafel. De Zulu-koning pakte het kommetje en dronk dit leeg. Als reactie daarop deed de Queen dat ook maar. Waarom? Om de man geenzins het idee te geven dat hetgeen hij deed niet goed was en zij wilde hem dus geen ongemakkelijk gevoel geven. Dát is pas etiquette.